Aile
Problemleri:
Aile çatismalarindan bir tanesi, aile üyelerinin
bireysellik ihtiyaci ile birliktelik ihtiyaçlari
arasindaki dengeyi kuramamalarindan olusmaya
baslar. Eslerden ya da çocuklardan birinin
büyüyerek degismeye baslamasi, daha fazla
bireysellik ihtiyaci duymasi ailenin diger
üyelerinde endise, kaygi, stres olusturmaya
baslar ve tartismalara neden olur. Örnegin bir
koca yeni bir is kuruyor olabilir, yeni bir hobi
edinme ihtiyaci dogabilir ve esine eskisinden
daha az zaman ayirabilir. Kadin bu zamani
kendisi için olumlu olabilecek, zevk aldigi bir
etkinlikle geçirmeyip, kocasinin yolunu
beklemeye baslarsa, gittikçe kizginlik ve öfkesi
artar. Sonunda tartisma çikarir. Bu durum
karsisinda koca üzülerek karisina yaklasir, bu
sefer kadin uzaga gitmistir. Koca bir süre dener
ve esi yaklasmayinca bu sefer o tartisma çikarir
ve uzaga çekilir. Bu sefer de pisman olan kadin
yaklasir. Böylece duygusal baski sebebiyle
yasanan bu iki durum arasinda kisiler yakinlasma
- uzaklasma ikilemi ve gidis-gelis yasarlar.
Baska bir örnekte büyümekte olan bir genç kiz
anne ve babasi ile daha az zaman geçirmeye
baslayabilir ve arkadaslari ile birlikte olmayi
daha çok tercih edebilir. Bu anne ve babada
kaygi, stres ve endise yaratirsa ailede
gerilimler, tartismalar baslar.
Çocuklar büyüdükçe bireysellik itiyaçlari
artarken ev kadini bir annede : "Artik bana
ihtiyaçlari yok" kaygi ve endisesi baslar. Bir
kadinin kendine ve ihtiyaçlarina daha fazla
zaman ayirmaya karar verip, yabanci dil
ögrenimine, spor yapmaya baslamasi gibi
etkinlikleri kocasini kaygilandirmaya baslar.
Bütün bu örnekler çogaltilabilir. Aile
üyelerinin ilerleyen zaman içinde kendilerini
gelistirmeye, farklilasmaya duyduklari temel bir
ihtiyaç vardir. Farklilasma ve kendini
gelistirme ihtiyacini, toplumun gelismesi,
kültür, yasanilan ortam, kitap okuma,
televizyon, basin ve arkadas gruplari
etkileyebilir. Sonuç olarak farklilasma bireyin
yogun iliskiler içinde kendini tanimlayabilme ve
varligini sürdürebilme sürecidir.
Evlilik veya aile içinde çesitli nedenlerle bir
problem, bir güçlükle karsilasildiginda, (Dogum,
ölüm, deprem, hastalik, para kaybi) problemden
olusan gerginlikle basa çikabilmek için aile su
mekanizmalardan bir veya birkaçini kullanir.
1- Birbirinden uzaklasma
2- Birbiriyle çatismaya girme
3- Iliskinin uyumu için eslerden veya aile
üyelerinden birinin kendini ifade etmesi
4- Çiftin ve ailenin ortak bir ilgi alanina
yönlenmesi.
1- Birbirinden uzaklasma
Sistem teorisine göre, dürtüsel olarak kisileri
yönlendiren, birliktelik ihtiyaci ve
bireysellesme ihtiyaci arasindaki dengenin
kurulabilmesidir. Bireyin bireysellik ihtiyaci,
farklilasma düzeyi düsükse, birliktelik ihtiyaci
duygusal sistemin kisiye hakim olusuyla artar.
Yani özetle duygusal insanlarin bireysellesme
ihtiyaçlari az, birliktelik ihtiyaçlari
yüksektir. Birey farklilasmaya basladiginda
iliskilerindeki kaygi da artacagindan, kaygi ve
endise duygusal sistemi harekete geçirerek
bireyin farklilasmasini azaltir.
Bireysellik ihtiyaci, farklilasma düzeyleri çok
düsük olan kisilerde digerleri ile olan iliskide
asiri yakinlik ve kaynasma meydana gelir. Artik
kisiler iliski içinde bireyselliklerini
koruyamazlar. Bagimlilik arttikça iliski sikinti
ve gerginlik üretmeye baslar.
Iliski içinde iki türlü anksiyete (gerginlik,
kaygi, tasa, endise) yasanir:
A- Duygusal olarak izole olup birliktelik
ihtiyacina yol açan anksiyete.
B- Iliskide yogun duygusallik nedeniyle
partnerle asiri kaynasma ve bireysellik
ihtiyacinin artmasi.
Bu iki durum arasinda kisiler yakinlasma -
uzaklasma ikilemini ve gelis gidisleri yasamaya
baslarlar.
Ailenin karsilastigi bir problemde, olusan iç
gerginlik veya birbirlerinin duygusal
tepkilerinden kaçinmak için aile üyeleri veya
çiftler birbirlerinden uzaklasirlar. Kisi araya
mesafe koyarak karsilasmalari az ve yüzeysel
tutar, böylece kendini bagimlilik iliskisinden
korumaya çalisir. Ama bu duygusal mesafe,
kisinin bagimlilik ihtiyaçlari da oldugu için,
baska yerlere akar. Bu mesleki basarilar,
evlilik disi iliskiler veya terapötik iliskiler
olabilir.
2- Birbiriyle çatismaya girme
Yakinlasma -Uzaklasma ikilemine çözüm olabilir.
Çocuklari ebeveynin asiri ilgisinden korur.
Çatismali evlilik iliskisi, eslerin duygusal
tepkiselliginin çogunun diger este yogunlastigi
çok siki iliskilerdir. Gerilim dayanilmaz bir
ölçüye geldiginde, çift çatismanin kalkmasini
degil, gerilimin basa çikabilecekleri düzeye
inmesini isterler.
3- Bir kisinin kendini feda etmesi
Evlilik veya aile içinde gerilim, uyumun sürmesi
adina, diger esin kendi isteklerinden vazgeçerek
yada indirim yaparak çözülmeye çalisilir. Süreç
içinde en çok özveride bulunmus olan kiside,
Fizyolojik yada Psikolojik bir belirti olusmaya
baslar. Sürekli kendi isteklerinden vazgeçen
kisi de olusan öfke bosalamadigi için bedenine
zarar verebilir. ( Allerji, ülser belirtileri,
çarpinti vs.). Bu tür iliskilerde kisi bosanir
veya esini kaybederse yillarca süren
hastaliklari birden ortadan kalkabilir.
4- Ortak ilgi alanina yönelme
Her iki es veya aile üyeleri iliskilerindeki
bagimliligin yarattigi anksiyete den (endise,
kaygi) Kaçinmak için ilgilerini bir çocuk veya
çocuklardan birine yöneltebilirler. Ilerleyen
süreçte bu çocukta ailenin gerginlik
ortamlarinda bir hastalik (Semptom) belirtisi
gelistirme, asiri duygusal tepkiler verme,
bireysellik kazanamama ve aileye bagimli kalma,
sorumluluktan kaçinma davranislari gelismeye
baslar. Çikardigi problemlerle aileyi bir arada
tutmaya çalisan çocuk, günah keçisi ilan edilir.
Özetle ailenin patolojisi günah keçisi olan
çocukta somutlasmistir.
Kisiler duygusal tepkiler verme derecesini
genetik ve ögrenme yoluyla devralir. Ilk
ailesindeki iliskilerde bagimlilik (Füzyon)
yasayan kisi, kendini ebeveyninin asiri
ilgisinden koruyabilmek için fiziksel mesafeler,
kisa süreli ve seyrek görüsmeler yaparak duyguyu
kesme yoluna gider. Ama burada bagimlilik
iliskisi çözümlenmemistir ve diger iliskilerinde
kisi ayni bagimlilik iliskisini yasamaya devam
eder. Tekrar sikilir, tekrar iliskiyi keserek
baska bir iliskiye girer.
Es ya da partner seçimi, kisilerin kendileriyle
benzer bireysellik düzeyi, ve benzer birliktelik
ihtiyaci duymasi ile belirlenir. Yani duygusal
tamamlayicilik vardir, ancak iliski içinde
kisiler bunun tam tersi rolleri gerçeklestirerek
sürdürürler.
Aile es terapileri günümüzde yaygindir. Aile
üyeleri çatismalari çözemedikleri durumlarda
mutlaka aile ve es terapistlerine bas
vurmalidirlar.
|
|
